Mest

7. Lekker warme mest

In het dierenpark Planckendael vind je een duizendtal dieren. Deze dieren eten, slapen en…maken drolletjes (zeg in sommige gevallen maar drollen). Als je 1 000 dieren vermenigvuldigt met 3 drollen, krijg je een enorme hoop. Elke dag opnieuw. Bij een dierentuin hoort onvermijdelijk een gigantische mesthoop! Wat je neus daar ook van vindt, mest zorgt ervoor dat gewassen beter groeien. Boeren gebruiken mest om een goede oogst van het land te verzekeren. Onvruchtbare gebieden worden met mest omgetoverd tot rijke akkers.
Je zou dus denken: hoe meer mest, hoe beter. Maar dat klopt niet. Gewassen kunnen maar een beperkte hoeveelheid meststoffen opnemen. Als je méér dan die hoeveelheid mest in de bodem brengt, zakken de meststoffen met het regenwater de grond in tot in het grondwater, of spoelen ze de sloot in. Nog een nadeel is dat mest ammoniak vrijgeeft, die dan op een andere plaats neerdaalt in de natuur.

Overbemesting is dus slecht voor de bodem, voor het grondwater, voor de rivieren, …. Als we de mest laten afvoeren naar een plaats waar het geen kwaad kan, kost dat handenvol geld! Maar, misschien zouden we er ook iets mee kunnen doen!

Wie al eens een grote mesthoop gezien heeft, weet dat die staat te ‘dampen’. In zo’n mesthoop is het immers lekker warm. Dat komt doordat de mest er aan het rotten en aan het gisten is. Eigenlijk wordt die mest a.h.w. heel traag ‘verbrand’ - er komt wel warmte vrij. En waarom zou je die warmte dan niet recupereren? Die gistende mest geeft ook gas af, methaan- of moerasgas. (Tussen haakjes: deze gasontwikkeling gebeurt ook in onze eigen darmen. Dat gas ruikt niet erg lekker; dat weet iedereen. Wist je ook dat het brandbaar is? – Opgelet, doe er geen experimenten mee, want dat zou wel eens vervelende gevolgen kunnen hebben!)

Bij een gigantische hoeveelheid mest kan men met bepaalde installaties het gas opvangen en als biogas in verwarmingsinstallaties gebruiken in de plaats van aardgas. Knap, niet? Maar daarvoor is er in het dierenpark dan weer niet genoeg mest.

Toch kan je in het dierenpark een knap voorbeeld zien van de hoeveelheid warmte die een mesthoop ontwikkelt. Vlakbij de kinderboerderij  vind je de mesthoop. Binnen in de lekker rottende, sudderende en gistende hoop bevindt zich een hele lange, spiraalvormig gekronkelde soepele koperen buis waarin water zit.

Dat is een warmtecollector, een warmteverzamelaar, dus. Dat water zal al snel erg warm worden… Die koperen buis met het warme water loopt door een vat met koud water (dat noemen we een boiler) en geeft daar haar warmte af. Ga maar eens naar de thermometer kijken – je zal zien dat het water tot 60° C kan worden! Eventueel zou je vanuit de boiler een verbinding kunnen maken naar een radiator, in het werkhuis van de dierverzorger of in de stal van de zebra’s, bijvoorbeeld. Zeker in de winter zullen zebra’s en verzorgers de mestwarmte opzoeken, en graag!

Door de warmte van de zon of van mest te benutten, krijg je geen hoge rekeningen van de gas- of elektriciteitsmaatschappij meer én je bent milieuvriendelijk bezig! Prachtig, toch?