Op de boekenmarkt

Design for sustainability

A sourcebook of integrated eco-logical solutions
Janis Birkeland
2008, Earthscan, Londen, 274 blz, £29,95. 
Bestellen via http://www.earthscan.co.uk

In ons vooruitgangsmodel stonden industriële groei en economische expansie steeds bovenaan het prioriteitenlijstje. Maar net hierdoor zijn we opgezadeld met foute technologieën en productiesystemen die zorgen voor zure regen, aantasting van de ozonlaag, de opwarming van het klimaat, een overbelasting met toxische stoffen in lucht, water en bodem, allemaal met een zware belasting voor mens en milieu tot gevolg, aldus Janis Birkeland in het opmerkelijke ‘Design for sustainability’.
Maar al deze zogenaamde ‘externaliteiten’ zijn in feite eigen aan het ontwikkelingsmodel dat nu nog steeds de verschillende milieus en culturen in de wereld koloniseert, gaat Birkeland verder. Deze vorm van industriële ontwikkeling is immers gebaseerd op niet-hernieuwbaar natuurlijk ‘kapitaal’ (zoals bossen en fossiele brandstoffen), eerder dan op ‘inkomen’, gegenereerd door de zon (denk aan zonne-energie en biomassa). Hierdoor is er enerzijds voortdurend nood aan niet-hernieuwbare grondstoffen en energie, en wordt anderzijds een voortdurende stroom van afval en vervuiling uitgebraakt. Dit is gewoonweg slecht systeemontwerp, besluit ze.
Toch zijn er wel degelijk radicale en innovatieve oplossingen in het ontwerp mogelijk. Door een slim ontwerp van bouwwerken, producten of landschappen is de vraag naar grondstoffen en energie dramatisch te verminderden, zonder in te moeten boeten aan functionaliteit en zonder dat de prijs daardoor de hoogte ingaat. Integendeel, er bestaan hiervan vele voorbeelden waarbij de functionaliteit hierdoor nog toeneemt. Het komt er volgens Birkeland dan ook slechts op aan om van het traditionele remedie-denken over te stappen naar een preventief systeemdenken. In haar boek doet ze uitgebreid uit de doeken hoe dat moet. Hoe je als burger, als industrieel, als overheid,… mede-ontwerper wordt van een duurzame samenleving. Dat levert boeiende en uiterst inspirerende lectuur op. Niet alleen door de heldere opzet van het boek, maar ook omdat Birkeland in ‘Design for Sustainability’ erin slaagt de grenzen tussen sociale, ecologische, psychologische, economische en politieke vakdomeinen te overschrijden. Ze biedt daarbij een enorme hoeveelheid gebruiksklare oplossingen en nuttige informatie aan. Een absolute aanrader!